مقدمه و اهمیت تضمین کیفیت

بلوک هبلکس یا بلوک‌های اتوکلاو شده سبک (AAC) به دلیل وزن کم، ظرفیت عایق حرارتی و سهولت اجرا در دهه‌های اخیر مورد توجه صنعت ساختمان قرار گرفته‌اند. اما برای دستیابی به عملکرد مورد انتظار، توجه سیستماتیک به تضمین کیفیت در طول زنجیره تولید و اجرا حیاتی است.

اهمیت کنترل کیفیت نه تنها به کاهش ضایعات تولید و بازگشت کالا می‌انجامد، بلکه روی دوام سازه، رفتار حرارتی دیوارها و رضایت کارفرما و ساکنان تأثیر مستقیم دارد. بنابراین یک برنامه QA/QC جامع برای تولیدکنندگان و پیمانکاران ضروری است.

مواد اولیه و نکات کنترل

مواد اولیه بلوک هبلکس معمولاً شامل سیمان، آهک یا پودر سنگ آهک، سیلیس (شن یا خاک سیلیسی)، آب، گچ و عامل پف‌دهنده (معمولاً پودر آلومینیوم) هستند. کنترل کیفیت هر یک از این مواد به صورت جداگانه باید انجام شود.

بازرسی ورود مواد باید شامل آزمایشات شیمیایی و فیزیکی پایه مانند تعیین محتوای رطوبت، دانه‌بندی سیلیس، درصد افزودنی‌ها و تاریخ انقضای گچ و سیمان باشد. مستندسازی محموله‌ها و نتایج آزمایشگاهی برای ردیابی و پیگیری ضروری است.

فرآیند تولید و کنترل پارامترها

فرآیند تولید شامل اختلاط، ریختن، پف‌دهی شیمیایی، قطع و برش، عمل‌آوری در اتوکلاو و بسته‌بندی است. هر مرحله باید دارای نقاط کنترل کلیدی (KCP) باشد تا پارامترهای بحرانی در محدوده مشخص نگه داشته شوند.

کنترل دما و فشار در اتوکلاو، زمان عمل‌آوری، نسبت آب به مواد، و زمان برش از مهم‌ترین پارامترها هستند. استفاده از پروتکل‌های استاندارد و ثبت داده‌های فرآیند به تحلیل علل ریشه‌ای عیوب کمک می‌کند.

اندازه‌گیری تراکم خام و پس از فرآیند اتوکلاو باید منظم انجام شود. اختلاف چگالی بین بچ‌ها نشان‌دهنده خطا در اختلاط یا کنترل زمان‌بندی است و نیازمند تنظیم فرمولاسیون یا تعمیر تجهیزات است.

آزمون‌های کلیدی و روش‌های آزمایشگاهی

آزمون‌های اصلی شامل تعیین چگالی ظاهری، مقاومت فشاری، جذب آب، هدایت حرارتی (λ)، و ابعاد و تلرانس‌های هندسی است. فرکانس نمونه‌گیری و روش انجام هر آزمون باید در برنامه کیفی مشخص شود.

آزمون مقاومت فشاری به‌صورت فشار محوری روی نمونه‌های بریده شده انجام می‌گیرد و نتایج باید طبق استانداردهای مرجع گزارش شود. کنترل روند تغییر مقاومت در بچ‌های مختلف برای تضمین پایداری تولید ضروری است.

تست هدایت حرارتی معمولاً با دستگاه‌های مختص یا روش‌های استاندارد انجام می‌شود. مقدار هدایت حرارتی پایین نشان‌دهنده عملکرد خوب عایق حرارتی است؛ اما باید با چگالی و رطوبت نمونه نیز همزمان بررسی شود.

استانداردها و معیارهای پذیرش

تولیدکنندگان باید با استانداردهای ملی و بین‌المللی مرتبط آشنا باشند؛ از جمله مجموعه‌ای از استانداردهای اروپایی مرتبط با بلوک‌های اتوکلاو شده. رعایت این استانداردها معیارهای پذیرش محصول را تعیین می‌کند.

معیارهای پذیرش معمولاً برای هر نوع کاربرد (غیرساختی، سازه‌ای سبک، باربر) متفاوت است. تعیین کلاس چگالی و حداقل مقاومت فشاری برای تولید مطابق خواسته بازار و کاربردهای ساختاری الزامی است.

مقایسه برخی مفاهیم به صورت جدولی

جدول بالا نشان می‌دهد که بلوک هبلکس برای پروژه‌هایی که نیاز به عایق حرارتی و کاهش بار مرده سازه دارند مناسب است، ولی برای باربری‌های سنگین باید کلاس‌های مقاومتی مناسب انتخاب شود.

چرخه تضمین کیفیت در خط تولید

یک چرخه QA استاندارد شامل مراحل برنامه‌ریزی، نمونه‌گیری، اندازه‌گیری و ثبت، تحلیل نتایج، اقدامات اصلاحی و بازبینی مستمر است. تیم QA باید با واحد تولید در ارتباط نزدیک باشد.

اجرای روش‌های آماری مانند کنترل فرآیند (SPC) و نمودارهای کنترل می‌تواند تغییرات را زودهنگام شناسایی کند و از تولید بچ‌های نامناسب جلوگیری نماید.

آموزش اپراتورها و تدوین دستورالعمل‌های کاری (SOP) برای هر مرحله تولید از اقدامات کلیدی است که تأثیر مستقیم بر یکنواختی کیفیت دارد.

بسته‌بندی، انبارداری و حمل

بسته‌بندی مناسب، حفاظت از گوشه‌ها و جلوگیری از تماس با رطوبت در هنگام انبارداری و حمل از مهم‌ترین مواردی است که کیفیت محصول را تا زمان نصب حفظ می‌کند. پالت‌بندی و بستن با تسمه باید مطابق استانداردهای ایمنی انجام شود.

شرایط نگهداری باید از نظر رطوبت و تماس با زمین کنترل شود. تماس مستقیم با آب یا یخ‌زدگی می‌تواند ساختار سلولی و خواص حرارتی را تغییر دهد؛ بنابراین انبار سرپوشیده یا پوشش مناسب توصیه می‌شود.

نکات نصب و اجرای صحیح

نصب صحیح بلوک‌ها شامل آماده‌سازی سطح، انتخاب ملات مناسب، رعایت فواصل اجرایی و کنترل نشست است. استفاده از ملات‌های مخصوص و فوم‌های درزگیر با ملاحظات فنی سازگار باید انتخاب شوند.

کنترل هندسی دیوارها، شاقول بودن، و ضخامت درزهای ملات از مواردی است که باید در بازدیدهای میدانی بررسی و ثبت گردد تا عملکرد حرارتی و سازه‌ای مطلوب حاصل شود.

نتیجه‌گیری و پیشنهادات عملی

برای ایجاد یک سیستم تضمین کیفیت اثربخش برای بلوک هبلکس پیشنهاد می‌شود ترکیبی از کنترل مواد اولیه، ثبت دقیق پارامترهای تولید، آزمون‌های دوره‌ای و آموزش پرسنل اجرا شود. این اقدامات موجب افزایش اعتماد بازار و کاهش هزینه‌های غیرمستقیم می‌گردد.

پیگیری مستمر استانداردها، به‌روز کردن روش‌های آزمون و سرمایه‌گذاری در تجهیزات اندازه‌گیری دقیق از اقدامات حمایتی است که کیفیت پایدار را تضمین خواهد کرد.

در پایان، ترکیب رویکردهای کنترلی و پیشگیرانه به همراه مستندسازی منظم، راه حل عملی برای دستیابی به سطح کیفی ثابت و قابل اعتماد در تولید بلوک‌های هبلکس است.