ساختمانهای اسکلت آهن و بتنی , بهترین گزینه دیوار چینی چه نوع بلوک است؟
- مقدمه و چارچوب انتخاب بلوک
- معیارهای اصلی برای انتخاب بلوک
- معرفی انواع بلوک رایج
- جدول مقایسهای انواع بلوک
- کدام بلوک برای اسکلت آهن بهتر است؟
- کدام بلوک برای اسکلت بتنی بهتر است؟
- نکات اجرایی و نصب بر اساس انتخاب بلوک
- برآورد هزینه و زمان اجرا
- پیشنهادهای فنی نهایی
- نتیجهگیری
مقدمه و چارچوب انتخاب بلوک
انتخاب نوع بلوک برای دیوار چینی در ساختمانهای اسکلت آهن و بتنی بر پایه چند محور فنی و اقتصادی انجام میشود. نخست باید نیازهای سازهای، الزامات مبحث ششم مقررات ملی، ظرفیت باربری پایه، و همچنین نیازهای عایق حرارتی و صوتی پروژه مشخص شوند.
در پروژههای اسکلت آهن معمولاً وزن مصالح دیوار چینی نقش بیشتری در طراحی اتصالات و اتکاهای سازهای دارد. در اسکلت بتنی نیز نوع بلوک بر دوشِ تیر و ستون و رفتار دیافراگمی تأثیر میگذارد اما معمولاً مرز تحمل بار بیشتر است.
معیارهای اصلی برای انتخاب بلوک
معیارهای قابل بررسی شامل وزن مخصوص، مقاومت فشاری، ضریب انتقال حرارت (U-value)، مقاومت در برابر رطوبت و نفوذ آب، سهولت اجرا، قیمت واحد، و در دسترس بودن هستند. هر کدام از این معیارها میتواند در پروژههای مختلف وزن دهی متفاوتی داشته باشد.
همچنین مسائل مربوط به آکوستیک (صدا)، عملکرد در برابر آتش، و نحوه اتصال به قاب (نحوه اجرا و فیکس کردن بلوکها) از جمله نکاتی است که باید پیش از انتخاب نهایی بررسی شود.
معرفی انواع بلوک رایج
در بازار ایران و سایر کشورها چند نوع بلوک رایج وجود دارد: بلوک هبلکس (AAC)، بلوک سیمانی سبک، بلوک سیمانی سنگین (سیمانی معمولی)، بلوک سفالی (آجر سفالی فشاری)، و بلوک لیکا (بلوکسهای لیکا و پوزولانی). هر کدام ترکیب مصالح و خواص متفاوتی دارند.
بلوکهای هبلکس (AAC) به دلیل وزن بسیار کم و عایق حرارتی خوب شناخته میشوند و اجرای سریع با ملات چسبی دارند. بلوکهای سیمانی سنگین مقاومت فشاری بالاتری دارند اما وزن بیشتری ایجاد میکنند. بلوکهای سفالی مزیت جذب رطوبت کمتر و رفتار حرارتی متفاوتی دارند و در برخی شرایط مناسباند.
جدول مقایسهای انواع بلوک
در جدول زیر مقایسهای فنی و خلاصه بین متداولترین گزینهها آورده شده است تا تصمیمگیری سادهتر شود.
| نوع بلوک | وزن مخصوص | مقاومت فشاری | عایق حرارتی | مقاومت در برابر رطوبت | سرعت اجرا | هزینه نسبی |
|---|---|---|---|---|---|---|
| هبلکس (AAC) | خیلی سبک | متوسط تا کم (بسته به دانسیته) | عالی | متوسط (نیاز به پوشش آببند) | بسیار سریع | متوسط تا بالا |
| بلوک سیمانی سبک | سبک | خوب | خوب | خوب | سریع | متوسط |
| بلوک سیمانی سنگین (CMU) | سنگین | خیلی خوب | ضعیف تا متوسط | عالی | متوسط | پایین تا متوسط |
| بلوک سفالی | متوسط | خوب | متوسط | خوب | متوسط | متوسط |
| بلوک لیکا (سنگدونه سبک) | سبک | خوب | خوب | متوسط | سریع | متوسط |
کدام بلوک برای اسکلت آهن بهتر است؟
در اسکلتهای فلزی، معمولاً هدف کاهش بار مرده روی اتصالها و پیهاست. بنابراین گزینههایی که وزن کمی دارند مانند هبلکس (AAC) یا بلوکهای سیمانی سبک و لیکا در اولویت هستند. این بلوکها فشار وارد شده روی اتصالات و بادبندها را کاهش میدهند.
با این حال، باید به مقاومت فشاری بلوکها و نحوه اتصال آنها به سازه فلزی توجه کرد؛ در دهانههای بلند یا دیوارهای باربر موقت، ممکن است نیاز به تقویت و یا استفاده از میلگردهای مهار در درزها باشد.
کدام بلوک برای اسکلت بتنی بهتر است؟
در اسکلت بتنی، چون سازه ظرفیت بار مرده بیشتری را معمولاً تحمل میکند، انتخاب میتواند انعطافپذیرتر باشد. اگر هدف عایق حرارتی یا سبکسازی عناصر داخلی است، هبلکس یا لیکا مطلوباند. اگر نیاز به دیوارههایی با مقاومت مکانیکی بالا وجود داشته باشد، بلوک سیمانی سنگین گزینه معقولی است.
برای دیوارهای جداکننده داخل واحدها معمولاً بلوکهای سبک یا هبلکس توصیه میشود و برای دیوارهای جداکننده بین واحدی یا دیوارهای محافظ در طبقات همسایگی میتوان از بلوکهای با مقاومت و وزن بالاتر استفاده کرد تا پایایی صوتی و مکانیکی تأمین گردد.
نکات اجرایی و نصب بر اساس انتخاب بلوک
نکات مهم اجرایی شامل استفاده از ملات یا چسب مناسب، رعایت درز انقطاع در امتداد اسکلت، اجرای نشیمنهای مناسب برای بلوکها در تراز تیرها، و فراهم کردن مهارهای لازم جهت جلوگیری از جداشدگی دیوار از اسکلت است.
برای بلوکهای هبلکس معمولاً از ملات چسبی با نوار درزهای نازک استفاده میشود که سرعت اجرا را افزایش میدهد و نشست خشک کمتری دارد. برای بلوکهای سیمانی سنگین از ملات ماسه-سیمان سنتی استفاده میشود که نیاز به زمان گیرش و مراقبت دارد.
در اتصال دیوارها به اسکلت آهن، استفاده از نبشیهای گالوانیزه یا براکتهای اتصال و پیچ مهره مناسب برای تثبیت اولیه بلوکها تا زمان بندکشی یا اجرای شاتکریت یا گچکاری ضروری است. این کار از جداشدگی دیوار در برابر ارتعاشات جلوگیری میکند.
برآورد هزینه و زمان اجرا
هزینه اولیه مصالح و حمل و نقل، در کنار هزینه نیروی انسانی و سرعت اجرای هر نوع بلوک، مجموع هزینه نهایی را تعیین میکند. بلوکهای سبک و هبلکس اغلب هزینه مصالح بالاتری دارند ولی به دلیل سرعت اجرا و کاهش هزینههای سازهای (پی و اسکلت) ممکن است در مجموع اقتصادیتر باشند.
بلوکهای سیمانی سنگین معمولاً ارزانتر هستند اما هزینه حمل و نقل و نیروی انسانی و نیز بار افزوده بر اسکلت و پی میتواند هزینههای جانبی ایجاد کند که در محاسبه نهایی باید لحاظ شود.
پیشنهادهای فنی نهایی
برای پروژههای اسکلت آهن: در شرایط عادی پیشنهاد میشود از هبلکس یا بلوک سیمانی سبک استفاده شود تا بار مرده کاهش یافته و عایق حرارتی افزایش یابد. در صورت نیاز به مقاومت مکانیکی بیشتر میتوان از بلوکهای ترکیبی یا دیوارهای تقویتشده استفاده کرد.
برای پروژههای اسکلت بتنی: انتخاب میتواند بر اساس نیازهای عایق حرارتی و صوتی، هزینه و در دسترس بودن باشد. اگر اولویت عایق و سرعت اجراست هبلکس مناسب است؛ اگر اولویت مقاومت مکانیکی است بلوک سیمانی سنگین انتخاب شود.
در هر دو حالت، توجه ویژه به جزئیات اجرایی مانند بندکشی، آببندی در محلهای مرطوب، اجرای نوارهای حرارتی در نواحی مرزی و رعایت ضوابط مقررات ملی ساختمان الزامی است.
نتیجهگیری
خلاصه اینکه هیچ «یک اندازه برای همه» وجود ندارد؛ اما به طور کلی برای اسکلتهای آهن بلوکهای سبک مانند هبلکس یا لیکا و برای اسکلت بتنی انتخاب انعطافپذیر بر طبق نیاز پروژه بهترین رویکرد است. مقایسه هزینه بلندمدت و عملکرد حرارتی و صوتی در تصمیمگیری نهایی بسیار تعیینکننده است.
قبل از تصمیم نهایی توصیه میشود یک تحلیل اقتصادی متوسطمدت (LCCA) و همچنین بررسی تأثیر نوع بلوک بر طراحی سازه (بار مرده، پی و اتصالات) توسط مهندس سازه انجام پذیرد.
در صورت نیاز میتوان یک جدول زمانبندی و برآورد هزینه برای هر گزینه تهیه کرد تا مقایسه شفافتری از جنبههای مالی و زمانی داشته باشید.
در پایان، اگر مایل هستید میتوان نمونههای پیشنهادی برای شرایط اقلیمی و سازهای خاص پروژه شما را با جزئیات اجرایی و مصالح جایگزین بررسی و ارائه نمود.
توئیتر
فیس بوک
لینکدین