در پروژه‌های عمرانی امروز، انتخاب صحیح بلوک یا مصالح دیواری می‌تواند تاثیر مستقیم بر هزینه ساخت، سرعت اجرا و کیفیت نهایی داشته باشد. دو گزینه رایج در بازار ایران عبارتند از هبلکس (AAC) با برندهایی مانند «هبلکس رضوی» و مصالح سبک دانه‌ای مانند لیکا (LECA). تفاوت‌های تکنیکی و اجرایی این دو محصول باعث می‌شود تا هر کدام در پروژه‌های خاصی ارجح باشند.

هدف این مطلب ارائه مقایسه‌ای مستند، مبتنی بر مشخصات فنی و کاربردی است تا پیمانکاران، مهندسان و کارفرمایان بتوانند با درک بهتر، تصمیم‌های دقیق‌تری اتخاذ کنند. هر بخش شامل توضیح، مزایا و محدودیت‌های نسبی است.

در ادامه ده تفاوت اصلی به صورت پاراگرافی و همچنین دو جدول مقایسه‌ای ارائه می‌شود؛ یکی برای دید کلی و دیگری برای مشخصات فنی کلیدی. هر بخش با بولد کردن کلمات مهم برای بهبود خوانایی و سئوی مطلب مشخص شده است.

1. ماده اولیه و فرآیند تولید

هبلکس یا AAC از ترکیب آهک، سیمان، سیلیس، آب و عامل کف‌زا ساخته می‌شود و در فرآیند اتوکلاو تحت فشار و دمای مشخص پخت می‌گردد. در مقابل لیکا (دانه‌های سبک) از پخته شدن خاک رس یا سنگ‌های آتشفشانی به‌صورت دانه‌های متخلخل تولید می‌شود. این تفاوت منبعی است برای اختلاف در خواص فیزیکی و حرارتی.

2. ساختار و وزن مخصوص

هبلکس به‌خاطر ساختار سلولی ریز و یکنواخت، معمولاً وزن مخصوص پایین‌تری نسبت به بلوک‌های متراکم دارد. هبلکس رضوی در رنج وزن‌های سبک تا متوسط تولید می‌شود، در حالی که لیکا به‌عنوان دانه سبک در ملات یا بتن سبک وزن کاربرد دارد و در حالت کلی ساختاری دانه‌ای و توخالی‌تر دارد که بسته به درصد دانه‌بندی وزن متفاوتی نشان می‌دهد.

3. مقاومت فشاری

مقاومت فشاری هبلکس معمولاً برای دیوارهای غیرباربر کافی و در انواع با چگالی بالاتر قابل ارتقاء است؛ اما لیکا که معمولاً به‌صورت دانه در بتن یا ملات استفاده می‌شود می‌تواند در ترکیب با سیمان مقاومت فشاری متفاوتی ایجاد کند. بنابراین در پروژه‌های با نیاز به مقاومت بالا، طراحی مخلوط و بلوک‌ها اهمیت دارد.

4. جذب آب و نفوذپذیری

سطح سلولی هبلکس در صورت عملیات سطحی مناسب جذب آب کنترل‌پذیر دارد، اما لیکا به‌علت دانه‌ای بودن معمولاً جذب آب بالاتری دارد و نیاز به آب‌اندود یا پایدارسازی بیشتر در سیستم‌های دیواری دارد. این خصوصیت در شرایط مرطوب و مناطق بارانی، نقش تعیین‌کننده‌ای دارد.

5. ابعاد و دقت تولید

هبلکس به‌صورت بلوک‌های ماشینی با ابعاد دقیق و سطح صاف تولید می‌شود که باعث سرعت نصب و کاهش بندکشی می‌شود. در مقابل لیکا به‌عنوان دانه، در ترکیب با ملات یا بتن مصرف می‌شود و دقت ابعادی مستقیماً مرتبط با قالب‌ریزی و اجرای ملات است.

6. زمان و روش نصب

نصب هبلکس معمولاً با چسب مخصوص یا ملات سبک و با دقت ابعادی بالا انجام می‌شود و سرعت عمل بالاست. لیکا به‌عنوان هسته پرکننده یا در بتن سبک استفاده می‌شود که نیازمند فرآیند قالب‌بندی، ویبره و زمان گیرش ملات است و اجرای آن ممکن است زمان‌برتر باشد.

7. قیمت و هزینه کل پروژه

قیمت واحد مواد در مناطق مختلف متغیر است؛ معمولاً هزینه اولیه هبلکس و نصب سریع آن در مقایسه با سیستم‌های سنتی تا حدودی بالاتر یا رقابتی است، اما لیکا به‌عنوان افزودنی در بتن یا ملات ممکن است هزینه مصالح را افزایش دهد ولی در برخی کاربردها منجر به کاهش هزینه اسکلت یا کاهش بار مرده می‌شود که در هزینه نهایی تاثیرگذار است.

8. عملکرد حرارتی و صوتی

هبلکس به‌خاطر ساختار سلولی، عملکرد حرارتی و عایق صوتی مناسبی ارائه می‌دهد و در نماهای داخلی و دیواره‌های جداکننده کاربرد گسترده دارد. لیکا نیز به‌دلیل تخلخل دانه‌ها در بتن سبک می‌تواند عایق حرارتی خوبی ایجاد کند اما نیاز به طراحی دقیق‌تر برای عایق صوتی دارد.

9. دوام و نگهداری

دوام هبلکس در برابر حشرات، پوسیدگی و آتش مناسب است اما در برابر ضربه‌های متمرکز حساس‌تر است؛ از طرفی لیکا در بتن سخت‌شده دوام مکانیکی بالاتری دارد اما نیاز به محافظت در مقابل رطوبت و تثبیت سطحی دارد.

10. اثرات زیست‌محیطی و بازیافت

هبلکس ضایعات کمتری در تولید صنعتی نسبت به برخی مصالح سنتی دارد و از نظر مصرف انرژی در فرآیند اتوکلاو نیازمند انرژی است؛ لیکا که از خاک رس یا مواد معدنی پخته شده تولید می‌شود نیز اثرات زیست‌محیطی مرتبط با استخراج و پخت دارد. هر دو محصول قابلیت بازیافت یا استفاده مجدد در برخی شرایط را دارند ولی مسیرهای بازیافت متفاوت است.

جداول مقایسه‌ای

در جدول فوق تفاوت‌های کلیدی به صورت خلاصه ارائه شده است. برای انتخاب بهتر، باید نیازهای پروژه، شرایط آب و هوایی و بودجه را با دقت مقایسه کنید.

جدول مقایسه مشخصات فنی منتخب

نتیجه‌گیری و راهنمای انتخاب

هنگام انتخاب بین هبلکس رضوی و لیکا، باید به سه سوال کلیدی پاسخ دهید: 1) آیا دیوار باربر است؟ 2) شرایط محیطی (رطوبت/باران) چگونه است؟ و 3) اولویت شما سرعت اجرا یا هزینه اولیه است؟ پاسخ به این سوال‌ها کمک می‌کند تا مصالح مناسب را بر اساس عملکرد واقعی انتخاب کنید.

اگر اولویت شما سرعت اجرا، دقت ابعادی و عایق حرارتی مناسب است، هبلکس معمولاً گزینه بهتری خواهد بود. اگر هدف کاهش بار مرده سازه‌ای همراه با انعطاف در طراحی بتن است، لیکا در ترکیب با بتن سبک می‌تواند مزیت داشته باشد.

همچنین توجه داشته باشید که ترکیب سیستم‌ها (مثلاً استفاده از هبلکس در دیواره‌ها همراه با لایه‌های روکش و استفاده از لیکا در بتن بلوک‌های خاص) می‌تواند مزایا را تلفیق کند. استفاده از مهندس طراح و اجرای کنترل کیفیت در سایت ضروری است.

برای جمع‌بندی سریع: اگر نیاز به دیوار سبک، عایق و نصب سریع دارید، هبلکس رضوی انتخابی منطقی است؛ اگر نیاز به بتن سبک با مقاومت مشخص و کاهش بار مرده دارید، لیکا در بتن گزینه مناسبی است.

در پایان، توجه به تامین‌کننده معتبر، گواهی‌های فنی، و مستندات تولیدی هر محصول (گزارش‌های کنترل کیفیت و استانداردهای مربوطه) باید از اولویت‌های تصمیم‌گیری باشد.

امیدواریم این مقایسه به شما در انتخاب صحیح مصالح کمک کند. برای پروژه‌های خاص، مشاوره فنی با آزمایشگاه و مهندس معمار/سازه توصیه می‌شود.